Nỗi sợ hãi và kỳ thị về HIV/AIDS vẫn còn tồn tại trong cộng đồng chủ yếu xuất phát từ những hiểu lầm. Hãy cùng tìm hiểu và phá bỏ 6 lầm tưởng phổ biến về HIV/AIDS để xây dựng một cộng đồng thấu hiểu, loại bỏ định kiến, và bảo vệ sức khỏe cho chính mình và mọi người.
1. Hiểu lầm: Nhiễm HIV đồng nghĩa với mắc bệnh AIDS
Sự thật: Điều này hoàn toàn không đúng. HIV là vi rút gây suy giảm miễn dịch. AIDS là giai đoạn cuối, xảy ra khi hệ miễn dịch bị tổn thương nghiêm trọng do HIV và không được điều trị kịp thời.
Hiện nay, với việc tuân thủ điều trị thuốc kháng vi rút (ARV), người nhiễm HIV có thể kiểm soát vi rút, sống khỏe mạnh gần như người bình thường, không tiến triển sang AIDS, và quan trọng nhất là đạt được trạng thái K=K (Không phát hiện = Không lây truyền) qua đường tình dục.
2. Hiểu lầm: HIV lây nhiễm qua tiếp xúc thông thường và vật dụng dùng chung
Sự thật: Đây là một trong những lầm tưởng lớn nhất gây ra sự kỳ thị. Vi rút HIV rất yếu khi ra khỏi cơ thể và không thể lây truyền qua tiếp xúc thông thường như bắt tay, ôm, hôn xã giao, hắt hơi, ho, dùng chung nhà vệ sinh, bể bơi, bát đũa, khăn tắm, hoặc các vật dụng công cộng khác.
HIV chỉ lây truyền qua 3 con đường:
- Đường tình dục: Không an toàn (qua âm đạo, hậu môn, miệng) khi tinh dịch, máu hoặc dịch tiết xâm nhập vào cơ thể.
- Đường máu: Dùng chung bơm kim tiêm, vật sắc nhọn dính máu, hoặc truyền máu không an toàn.
- Từ mẹ sang con: Trong quá trình mang thai, sinh nở hoặc cho con bú.
3. Hiểu lầm: Muỗi hoặc côn trùng có thể truyền HIV
Sự thật: Muỗi và các loài côn trùng không có khả năng truyền HIV qua vết chích. Vi rút HIV không thể tồn tại và nhân lên trong cơ thể muỗi hay côn trùng hút máu khác. Hơn nữa, khi muỗi chích, chúng chỉ bơm nước bọt vào cơ thể người, chứ không bơm máu của người trước đó vào.
4. Hiểu lầm: Phụ nữ nhiễm HIV chắc chắn sinh con bị nhiễm
Sự thật: Đây là một nỗi lo đã được khoa học giải quyết. Phụ nữ nhiễm HIV hoàn toàn có thể sinh con khỏe mạnh nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ.
Nhờ việc tuân thủ điều trị ARV trong suốt thai kỳ và các biện pháp dự phòng khác, nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con đã được giảm xuống dưới 5% (so với 15 - 45% nếu không điều trị). Xét nghiệm HIV sớm khi mang thai là bước bảo vệ tối ưu cho cả mẹ và bé.
5. Hiểu lầm: Người nhiễm HIV trông rất ốm yếu, dễ nhận biết
Sự thật: Đây là một định kiến sai lầm, nguy hiểm và là nguyên nhân hàng đầu gây kỳ thị. Người nhiễm HIV có thể trông hoàn toàn khỏe mạnh trong nhiều năm, đặc biệt khi họ tuân thủ điều trị ARV đều đặn.
Không thể nhận biết tình trạng nhiễm HIV của bất kỳ ai chỉ qua vẻ ngoài. Xét nghiệm HIV là cách duy nhất để biết tình trạng của bản thân. Xét nghiệm không chỉ giúp điều trị kịp thời mà còn là hành động có trách nhiệm với cộng đồng.
6. Hiểu lầm: HIV có thể chữa khỏi hoàn toàn
Sự thật: Hiện nay, HIV chưa thể chữa khỏi hoàn toàn (nghĩa là loại bỏ hết vi rút khỏi cơ thể), nhưng đã trở thành một bệnh mạn tính có thể kiểm soát được.
Thuốc ARV là phép màu giúp ức chế vi rút, phục hồi hệ miễn dịch và duy trì sức khỏe ổn định. Khi người nhiễm HIV đạt tải lượng vi rút dưới ngưỡng phát hiện (K=K), họ sống khỏe mạnh, có thể học tập, làm việc, lập gia đình và sống lâu, hạnh phúc như bất kỳ ai khác.
Nguồn tham khảo
1. Cục Phòng chống HIV/AIDS - Bộ Y tế
https://vaac.gov.vn/hiv-aids-nhung-dieu-can-biet.html
2. Trang thông tin HIV - Chính phủ Hoa Kỳ:
https://www.hiv.gov/hiv-basics/overview/about-hiv-and-aids/what-are-hiv-and-aids
3. UNAIDS - Chương trình phối hợp của Liên Hợp Quốc về HIV/AIDS
https://vaac.gov.vn/hiv-aids-nhung-dieu-can-biet.html
https://www.unaids.org/en/frequently-asked-questions-about-hiv-and-aids
4. Trang thông tin của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về HIV/AIDS
https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/hiv-aids
Hoàng Thương - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh
